Ik mag graag leren en ik ben niet bang voor opbouwende kritiek. Dus toen ik op de door mij geliefde site Hebban.nl een oproep zag waarin gevraagd werd naar lezersrecensies, om die gezamenlijk te beoordelen, zei ik al snel ja. Ik was de eerste en dat vond men erg dapper, terwijl ik het vooral als een mooie kans zag. Ik ken Hebban als een leuke, maar serieuze site, dus ik verwachtte ook tips te krijgen waar ik wat mee kon. En dat bleek ook zo te zijn.
De recensie die ik heb ingestuurd was die van het boek Door jou ben ik mij, van Hinke Abbema. Dat was een boek dat ik gelezen heb voor een leesclub op Hebban en ik had er wat gemengde gevoelens over. Ik vond het een goed leesbaar boek met een interessante invalshoek, maar het mag voor mij nog wel een keer herschreven worden; het is net alsof het nog niet echt af is.

De tip die ik het meeste kreeg, was dat mijn recensie korter moest. Ik zat over de duizend woorden en dan haken mensen af. Persoonlijk vind ik het bijzonder dat er zoveel mensen zijn die niet meer in staat zijn een langere tekst te lezen, maar natuurlijk schrijf je een recensie voor het publiek en als je publiek afhaakt vanwege de lengte, dan is je stuk te lang. Tussen de vierhonderdvijftig en zeshonderd woorden voor een recensie, is het devies.

Ook een goede tip was dat ik de ik-vorm niet mocht gebruiken. (Nou ja, niet mogen.. Het is niet gebruikelijk in een recensie.) Het wordt anders meer een leesbeleving dan een recensie. In een recensie verkondig je je mening alsof het feiten zijn en daar zit voor mij een pijnpuntje: ik heb nog nooit een boek geschreven, dus wie ben ik om andermans arbeid te bekritiseren? Daarbij is een recensie, hoe je het ook wendt of keert, de mening van één persoon en laat ik nou geleerd hebben om bij meningen toch regelmatig te zeggen ‘vind ik’ of ‘denk ik’ of ‘mijn mening is’. Moeilijk om dat niet te doen, hoor!

Wat ik ook een mooie ontdekking vond: ik onderbouw mijn negatieve punten meer dan mijn positieve. Ik ben in dit geval niet onverdeeld enthousiast over het boek en ik vind dat iemand die zijn best op het schrijven van een boek heeft gedaan, op z’n minst verdient te weten waarom ik kritiek heb. ‘Ik vind het gewoon stom’ is mij afgeleerd toen ik een jaar of vier was, dus onderbouw ik. Deze tip zette mij overigens wel aan het denken over de positieve punten van dit boek én over het aantal sterren dat ik het boek had gegeven, zeker toen er later de vraag kwam hoe ik bij die vier sterren kwam.
In eerste instantie heb ik het boek inderdaad vier sterren gegeven. Ik vond het zo’n lief boek. Daarbij vind ik het echt een goed onderwerp. En eigenlijk is daar die vierde ster voor gekomen. Maar is dat terecht? Is het terecht om een ster te geven voor ‘leuk idee, goede inzet’? Ik ben tot de conclusie gekomen dat dat niet klopt en in mijn herschreven recensie heeft het boek een ster minder gekregen. Ik denk dat dat beter klopt bij mijn ervaring en mening.

Verder had ik in mijn recensie de vormgeving van het boek meegenomen. Ik ben van origine fotograaf en dus altijd bezig met beelden. Soms val ik, zoals zo veel mensen, primair op een boek vanwege de voorkant en ik weet dat uitgeverijen dat ook weten. Zo is bijvoorbeeld de Groene Bloem trilogie in twee varianten uitgegeven: één met gezichten op de voorkant en één met een beeld van Victoriaans Londen. Jongeren vallen op gezichten, mensen die wat ouder zijn dan dat zullen eerder voor Victoriaans Londen kiezen. Op deze manier spreekt een uitgeverij dus twee doelgroepen aan. Enfin, je kunt niet zeggen dat vormgeving niet meespeelt, maar wellicht had ik er verhoudingsgewijs iets teveel aandacht aan besteed. Omdat ik mijn recensie toch in wilde korten, heb ik de vormelementen terzijde gelegd.
Wel heb ik ervoor gekozen mijn mening over de Whatsappgesprekken in de recensie te laten staan. Deze zijn in het boek opgenomen met de typische vormgeving van Whatsapp en ik vind dat enerzijds begrijpelijk, anderzijds kan het boek daardoor snel verouderen. Ik vind dat jammer en dat mag gezegd worden. Het maakt het boek ook minder aantrekkelijk voor de wat oudere lezer, omdat het met het stijgen van de jaren toch wat infantiel overkomt.

Ik ben aan de slag gegaan met de tips die ik gekregen heb. Soms moest ik even een drempel over, met name over het gevoel van ‘wie ben ik om hier wat van te vinden’. Ik ben een lezer en ik heb een duidelijke mening over boeken. Dat geeft mij het recht er wat van te vinden, klaar.
De tip waar ik niets mee heb gedaan gaat over de witregels en alinea’s. Ik ben meestal lang van stof en dan is het volkomen acceptabel om beide zaken te gebruiken, ter bevordering van de leesbaarheid.

En dan is het nu tijd voor de voor en na. Ik heb hieronder eerst de originele recensie gezet, daarna de aangepaste variant.

Zit u klaar? Komt ie!


Versie 1
Een ontspannen leeservaring over een pittig onderwerp.
****
Door jou ben ik mij is een modern verhaal over de liefde tussen twee jongens. Jona ontdekt dat hij homoseksueel is en valt volledig voor de Marokkaanse Marouan, die hij leert kennen bij een voetbalwedstrijd. Jona is echter christelijk en homoseksualiteit wordt niet eenvoudig geaccepteerd in zijn omgeving. Door zijn relatie met Marouan leert Jona zichzelf kennen en durft hij het uiteindelijk aan, met behulp van vrienden en zijn zusje, aan zijn ouders te vertellen dat hij op jongens valt. In het boek volg je het wel en wee van Jona, zijn intense verliefdheid op Marouan en zijn struggle hiermee. Is het mogelijk om christen én homoseksueel te zijn?

Hinke van Abbema heeft met dit boek een vriendelijk verhaal geschreven, dat erg toegankelijk is voor jongeren in het algemeen, maar ook zeker geschikt is voor jongeren die dezelfde problemen ervaren als Jona. Ontdekken dat je homoseksueel bent is al niet makkelijk, om het echter te ontdekken terwijl je weet dat je omgeving er waarschijnlijk negatief op zal reageren maakt het nog moeilijker. In het boek neemt Van Abbema je mee in de gedachte- en gevoelswereld van Jona, die eenvoudig te volgen is door de gebruikte ik-vorm. Je wordt meegesleept in Jona’s gevoelens voor Marouan en je kunt als lezer bijna niet anders dan hopen dat alles goed zal komen; zowel Jona als Marouan heeft een enorme gunfactor.

De schrijfstijl is vlot en her en der maakt Van Abbema gebruik van jeuïg klinkende jongerentaal, maar zonder dat het ‘kijk mij eens jeugdig zijn’ overkomt. De Whatsappgesprekken (inclusief emoji en in een ander lettertype geschreven) zorgen voor afwisseling. Voor jongeren zijn deze gesprekken vast herkenbaar, maar door het gebruik van de nu populaire app bestaat het risico dat het boek snel gedateerd raakt en dat zou jammer zijn. (Zie bijvoorbeeld jeugdboeken uit de tijd waarin het nu verouderde msn gebruikt wordt.) Het verhaal is namelijk tijdloos en verdient het over tien, twintig jaar nog gelezen te worden.

In de hoofdstukken staan her en der kleine tekeningetjes van de Erasmusbrug (het verhaal speelt zich af in Rotterdam), die op een gegeven moment wel erg de aandacht trekken. Een dubbele witregel was genoeg geweest om een overgang aan te duiden en soms lijken de bruggen er zelfs wat at random te staan.

Het toevoegen van de gesprekken via Whatsapp en de bijbehorende vormgeving zorgen ervoor dat het boek ook wat meer gericht lijkt op de wat jongere lezer, terwijl de personages al een jaar of achttien zijn: Marouan heeft een eigen appartement, Jona heeft eindexamen gedaan en kiest een studie en is samen met zijn beste vriendin op zoek naar een kamer… Hierdoor liggen de belevingswereld van de lezer en die van de personages wat verder uit elkaar, maar dat hoeft absoluut geen probleem te vormen: de schrijfstijl, met korte, heldere zinnen en soepel taalgebruik, zorgt ervoor dat deze jongere lezer dit wel zou moeten kunnen overbruggen.

Zoals gezegd, zet Van Abbema herkenbare, vriendelijke personages neer met een hoge gunfactor. Omdat je meegenomen wordt in de belevenissen van Jona, valt het echter al lezende op dat Jona niet alleen maar aimabel is. Hij lijkt op een gegeven moment wat egocentrisch te zijn, een eigenschap die duidelijk expres in het verhaal geschreven is. Heel prettig, want dat maakt Jona tot een compleet personage met een volledig karakter.

Marouan is in tegenstelling tot Jona een flat character, wat echter niet storend is. Je krijgt als lezer zijn achtergrond op een gegeven moment te weten door een infodump, die vormgegeven is in een uitleg van Marouan aan Jona over zijn kindertijd en puberjaren. Deze achtergrond van Marouan levert echter wat knarsende momenten op. Van Abbema heeft een dappere poging gedaan een Marokkaanse jongen neer te zetten zónder moslimachtergrond, om zo een personage te creeëren dat niet aan de clichébeelden zou voldoen. Desondanks blijkt dat Marouan wel weer een achtergrond heeft van jeugdzorg en ellende, wat juist dat clichébeeld weer aanhaalt. Marouan had voor de loop van het verhaal net zo goed Jochem kunnen heten en alsnog de achtergrond kunnen hebben die de schrijfster voor dit personage bedacht heeft. Nu voelde de Marokkaanse achtergrond wat gemaakt en soms zelfs hinderlijk overbodig. De term ‘politiek correct’ dringt zich dan toch een beetje op.

Door jou ben ik mij is ondanks het feit dat het over een homoseksuele jongen met een christelijk bestaan gaat absoluut geen stichtelijk boek met een hoog halelujagehalte; de christelijke cultuur is goed en geloofwaardig neergezet. Het gezin staat midden in de wereld en komt over als een gezellig en warm nest, waardoor de innerlijke strijd die Jona voert juist versterkt wordt. Chapeau!

Wel had Van Abbema wat mij betreft wat meer aandacht mogen besteden aan de periode na Jonathans coming out. Vooral de houding van zijn vader, die duidelijk meer moeite had de homoseksualiteit van zijn zoon te verenigen met zijn christelijke geloof, was een interessant gegeven, waar nu wat snel overheen gefietst wordt. Een gemiste kans, omdat dit juist een heikel punt kan zijn voor de jonge lezer die op zoek is naar herkenbaarheid en houvast. Het ontdekken van je geaardheid is natuurlijk een proces, maar ik had graag meer (innerlijk) conflict gezien op dit vlak. Dit bleef echter wat tam.

Toch valt door die paar minpuntjes goed heen te lezen. Het is, zoals hierboven aangegeven, een toegankelijk boek, dat met een vlotte pen geschreven is. Je gaat als lezer snel van de personages houden en het gekozen uitgangspunt van homoseksualiteit en christendom wekt de nieuwsgierigheid op. Het is een prettig en veilig boek voor jongeren vanaf een jaar of dertien, veertien die zelf voor het eerst in aanraking komen met een oprechte, intense verliefdheid.

Al met al een verdiende vier sterren voor deze vriendelijke roman!

Extra punten trouwens voor de prachtige cover van Karst-Janneke Rogaar!

Abbema, H. (2019). Door jou ben ik mij. Utrecht: KokBoekencentrum
ISBN: 978 90 435 3178 8


Versie 2
Een ontspannen leeservaring over een pittig onderwerp
***

Door jou ben ik mij is een modern verhaal over de liefde tussen twee jongens. Jona ontdekt dat hij homoseksueel is en valt volledig voor de Marokkaanse Marouan. Jona is christelijk en homoseksualiteit wordt niet eenvoudig geaccepteerd in zijn omgeving. Door zijn relatie met Marouan leert Jona zichzelf kennen en durft hij het uiteindelijk aan zijn ouders te vertellen dat hij op jongens valt. In het boek volg je het wel en wee van Jona, zijn intense verliefdheid op Marouan en zijn struggle hiermee. Is het mogelijk om christen én homoseksueel te zijn?

Hinke van Abbema heeft met dit boek een vriendelijk verhaal geschreven. Ze neemt je mee in de gedachte- en gevoelswereld van Jona, die goed te volgen is door de gebruikte ik-vorm. De schrijfstijl is vlot en jeugdig en brengt een zekere luchtigheid in het boek. De Whatsappgesprekken in het boek benadrukken dit, terwijl Van Abbema daarmee gelijk wel het risico genomen heeft dat het boek over een aantal jaren als verouderd kan overkomen. Ondanks dat bieden ze een aangename afwisseling, die vooral bij de jongere lezer past.

Omdat je meegenomen wordt in de belevenissen van Jona, valt het in de loop van het boek op dat hij niet alleen maar aimabel is. Jona lijkt op een gegeven moment wat egocentrisch te zijn, een eigenschap die duidelijk expres in het verhaal geschreven is. Heel prettig, want dat maakt hem tot een compleet personage met een volledig karakter, wat het verhaal geloofwaardig maakt.
Marouan is daarentegen een flat character, maar dit is niet storend. Je krijgt als lezer zijn achtergrond te weten door een infodump, die vormgegeven is in een uitleg van Marouan aan Jona over zijn jeugd. Deze levert echter wel wat knarsende momenten op: Van Abbema heeft een poging gedaan een Marokkaanse jongen neer te zetten zonder moslimachtergrond, om zo een personage te creeëren dat niet aan de clichébeelden zou voldoen. Desondanks blijkt dat Marouan wel weer een geschiedenis heeft van jeugdzorg en ellende, waarmee dat clichébeeld juist wordt aangehaald. Zijn Marokkaanse achtergrond voelde daardoor wat gemaakt en soms zelfs hinderlijk overbodig. De term ‘politiek correct’ dringt zich dan toch wat op.

Door jou ben ik mij is ondanks het feit dat het over een homoseksuele jongen met een christelijk bestaan gaat absoluut geen stichtelijk boek met een hoog halelujagehalte; de christelijke cultuur is goed en geloofwaardig neergezet. Het gezin staat midden in de wereld en komt over als een gezellig en warm nest, waardoor de innerlijke strijd die Jona voert juist versterkt wordt. Chapeau!
Wel had Van Abbema meer aandacht mogen besteden aan de periode na Jonathans coming out. Vooral de houding van zijn vader, die duidelijk meer moeite had de homoseksualiteit van zijn zoon te verenigen met zijn christelijke geloof, was een interessant gegeven, waar nu wat snel overheen gefietst wordt. Een gemiste kans, omdat dit juist een heikel punt kan zijn voor de jonge lezer die op zoek is naar herkenbaarheid en houvast. Het ontdekken van je geaardheid is natuurlijk een proces en meer conflict had het boek wat meer diepgang gegeven. Nu blijf het wat tam.

Toch valt door de minpunten goed heen te lezen. Het is een toegankelijk boek, dat met een vlotte pen geschreven is. Je gaat als lezer snel van de personages houden en het gekozen uitgangspunt van homoseksualiteit en christendom wekt de nieuwsgierigheid op. Het is een prettig en veilig boek voor jongeren vanaf een jaar of veertien, die zelf voor het eerst in aanraking komen met een oprechte, intense verliefdheid.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Copyright © De Taalzifter 2019 | Mijke Jonkman